Direct naar de inhoud
Verslaving

Verslaving: als iets wat je helpt, je gaat beheersen

Een wijntje om te ontspannen, een pil om te slapen, nog even gokken of gamen om niet te voelen. Hoe gewoontes ongemerkt kunnen omslaan, waarom dat geen zwakte is, en wat helpt, ook als het om iemand van wie je houdt gaat.

Door SheVibes4 minBijgewerkt op 17 november 2026

Een paar vrouwen wandelen verspreid over een groot grasveld

Het begon als iets wat hielp

Na een lange dag schenk je een glas wijn in. Dat helpt om te landen. Na een tijd worden het er twee, en op vrijdag een fles. Of je kreeg ooit slaappillen in een zware periode, en nu durf je niet meer zonder te gaan slapen. Of je gokt online "voor de lol", maar merkt dat je stiekem bent over hoeveel je inzet. Of je gamet tot diep in de nacht, omdat de wereld in je hoofd dan even stil is.

Verslaving begint bijna nooit als verslaving. Het begint met iets wat je helpt. Ontspanning, slaap, afleiding, minder voelen. En dat maakt het zo lastig te zien.

Wat is verslaving eigenlijk?

DRUGSinfo van het Trimbos-instituut omschrijft het zo: iemand die verslaafd is, blijft een middel gebruiken, ook al zorgt het voor veel problemen. Verslaving heet ook afhankelijkheid of een stoornis in het gebruik. Het kan om alcohol, medicijnen of drugs gaan, maar ook om gedrag zoals gokken of gamen.

Verslaving ontstaat geleidelijk, schrijft Jellinek. En als mensen om je heen ook veel drinken of gebruiken, is het extra lastig om voor jezelf een grens te trekken.

Herken je dit?

Jellinek en Thuisarts noemen signalen als:

  • je gebruikt, drinkt, gokt of gamet vaker of meer dan je van plan was;
  • je wilt minderen, maar het lukt niet;
  • je bent veel bezig met de volgende keer;
  • je verbergt hoeveel je gebruikt of uitgeeft;
  • je komt in de problemen, thuis, op je werk, met geld of met je gezondheid;
  • je krijgt klachten als je het een tijdje niet doet, zoals onrust, slecht slapen, prikkelbaarheid, trillen of zweten.

Bij alcohol zegt Thuisarts: herken je twee of meer van zulke signalen, dan kan er sprake zijn van een ernstig drankprobleem. Thuisarts zegt ook dat er geen veilige hoeveelheid alcohol is. Niet drinken is het beste voor je gezondheid.

Geen zwakte, maar een samenspel

Verslaving zegt niets over je karakter. DRUGSinfo noemt drie dingen die samen een rol spelen: je lijf (bijvoorbeeld erfelijkheid), je psyche (zoals angst, somberheid of ADHD) en je omgeving (zoals ruzie, schulden of een omgeving waarin veel gebruikt wordt). Vaak is het middel of het gedrag een manier geweest om iets te dragen wat te zwaar was. Dat verdient begrip, ook van jezelf.

Wat kun je zelf doen?

  • Houd het eerlijk bij. Bij alcohol raadt Thuisarts aan twee weken een dagboek bij te houden: hoeveel, met wie en hoe je je voelde. Bij gokken of gamen werkt hetzelfde met tijd en geld.
  • Kijk naar het waarom. Drink je om te ontspannen, uit gewoonte, om je beter te voelen? Dat zegt iets over wat je eigenlijk nodig hebt.
  • Doe een zelftest. Jellinek heeft gratis online zelftests, met advies op basis van je uitslag.
  • Vertel het aan iemand. Schaamte houdt verslaving in stand. Hardop zeggen dat je je zorgen maakt, is vaak al een eerste stap.
  • Stop niet zomaar abrupt als je veel drinkt of al lang slaap- of kalmeringsmiddelen gebruikt. Overleg met je huisarts hoe je dat veilig doet.

Waar vind je hulp?

  • Je huisarts. Bespreek het, en neem je dagboek mee. Je huisarts kan je zelf helpen of verwijzen naar de verslavingszorg.
  • Gratis advies. Bij Jellinek kun je een gratis en vrijblijvend adviesgesprek aanvragen. De advieslijn is bereikbaar op 088 505 1220.
  • Anonieme vragen over middelen kun je stellen via DRUGSinfo, ook per chat of mail.
  • Lotgenoten. Zoals de AA (Anonieme Alcoholisten) voor alcohol.

Als het om iemand gaat van wie je houdt

Misschien lees je dit niet voor jezelf, maar voor je partner, moeder, broer of vriendin. Ook dat is zwaar. Je wilt helpen, maar je merkt dat het veel van je vraagt, en dat je zelf ook uitgeput, boos of verdrietig raakt.

Jellinek heeft hulp speciaal voor naasten, ook als je dierbare (nog) niet in behandeling is. Die hulp is gratis, je hebt geen verwijsbrief nodig en er worden geen persoonsgegevens bewaard. Er zijn trainingen, gesprekken, een online zelfhulpprogramma en zelfhulpgroepen. Je kunt mailen naar sterkernaast@jellinek.nl of de advieslijn bellen. Goed voor jezelf zorgen is geen egoïsme. Het helpt jou om het vol te houden, en vaak ook de ander.

Je hoeft niet te wachten tot het "erg genoeg" is

Veel mensen wachten met hulp zoeken tot er iets misgaat. Dat hoeft niet. Hoe eerder je erover praat, hoe meer keuzes je nog hebt.

Speelt er onder het gebruik ook angst, somberheid, burn-out of trauma? Bespreek dat met je huisarts. SheVibes is geen verslavingszorg, maar bij ons kun je wel terecht met bijvoorbeeld burn-out en stress of trauma en PTSS. Lees hoe aanmelden werkt.

Bij een noodgeval bel je 112. Denk je aan zelfmoord? Bel of chat dag en nacht gratis met 113 Zelfmoordpreventie op 0800-0113.

Deze informatie is bedoeld als algemene uitleg en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of verslavingszorg. Alleen een arts kan vaststellen of er sprake is van een verslaving. Stop niet zomaar met alcohol, slaap- of kalmeringsmiddelen als je die veel gebruikt, maar overleg met je huisarts. Bij een noodgeval bel je 112. Denk je aan zelfmoord, bel of chat dan 24/7 met 113 Zelfmoordpreventie.

Bronnen

De feiten in dit artikel komen uit deze bronnen. Zo kun je ze zelf nalezen.

Herken je dit bij jezelf?

Je hoeft het niet alleen uit te zoeken.

Bij SheVibes werken we met vrouwen aan klachten zoals deze, in de basis- en specialistische GGZ. Met een verwijzing van je huisarts kun je je aanmelden; er is nu geen wachttijd, je start meteen met je intake en therapie.

Lees ook