Social media en je mentale gezondheid: wanneer scrollen je onderuit haalt
Social media kan verbinden en inspireren, maar ook je zelfbeeld, slaap en stemming onderuithalen. Wat onderzoek zegt, waarom vergelijken zo hard kan aankomen, en hoe je weer zelf kiest.
Door SheVibes4 minBijgewerkt op 17 november 2026

"Nog één filmpje"
Je pakt je telefoon om even je berichten te checken. Veertig minuten later lig je nog op je bed, je duim nog steeds aan het scrollen. Je hebt gezien hoe een oud-klasgenoot in Bali zit, hoe een influencer om 6 uur 's ochtends traint, en hoe je vriendinnen zonder jou op een feestje waren. Je legt je telefoon weg en voelt je, zonder precies te weten waarom, een beetje slechter dan daarvoor.
Herkenbaar? Je bent niet de enige. In onderzoek van Netwerk Mediawijsheid uit september 2026 zei 61 procent van de Nederlanders tussen 18 en 45 jaar dat ze het afgelopen jaar meer grip wilden op hun mediagebruik, en social media stond daarbij bovenaan. Van de mensen die meer grip willen op social media, blijft 61 procent kijken omdat er steeds nieuwe berichten en filmpjes verschijnen.
Is social media slecht voor je?
Het eerlijke antwoord: dat hangt ervan af. Het Trimbos-instituut zet het onderzoek op een rij en ziet zowel positieve als negatieve verbanden tussen social media en welzijn. Voor een grote groep jongeren is er zelfs helemaal geen verband. Social media kan je verbinden met vrienden, steun geven en je laten zien dat je niet alleen bent.
Maar het effect is niet voor iedereen hetzelfde. Meisjes en jonge vrouwen lijken gevoeliger voor de negatieve kant, vooral voor zorgen over hun lichaam en online pesten. En het maakt uit hoe je social media gebruikt.
Waarom vergelijken zo hard kan aankomen
Op social media zie je vooral hoogtepunten: de mooiste foto's, met filters, op de beste momenten. Volgens het Trimbos kun je je daardoor makkelijk vergelijken met mensen die het beter lijken te hebben. Dat kan inspireren, maar alleen als je gelooft dat je zoiets zelf ook kunt bereiken. Anders kan het je zelfbeeld onderuithalen.
Een paar dingen die het Trimbos beschrijft:
- Passief scrollen door foto's van anderen hangt samen met vergelijken, jaloezie, eenzaamheid en somberheid. Actief gebruik, zoals berichten sturen of steun zoeken, juist met een betere stemming.
- Platforms met foto's en video's, zoals Instagram, TikTok en YouTube, kunnen dat opwaarts vergelijken versterken.
- Fitspiration, berichten die een heel fit lichaam als ideaal neerzetten, hangt vooral bij vrouwen samen met meer ontevredenheid over hun eigen lichaam.
- Likes en volgers kunnen gaan voelen als een maat voor je waarde.
- Echt jezelf laten zien hangt het sterkst samen met een hoger welzijn. Als je online heel anders laat zien dan hoe je je vanbinnen voelt, helpt dat je zelfbeeld niet.
Herken je dit?
- Je voelt je minder mooi, slim of succesvol na een rondje scrollen.
- Je checkt je telefoon als eerste bij het wakker worden en als laatste voor het slapen.
- Je wordt onrustig als je je telefoon even niet bij je hebt.
- Je slaapt slechter, of later, door je telefoon.
- Je past foto's aan voordat je ze durft te posten.
In het factsheet van het Trimbos over jongvolwassenen zei 31 procent slechter te slapen door telefoongebruik, en 37 procent merkte dat schermgebruik hun concentratie verslechterde. Tegelijk zei 67 procent dat hun smartphone het contact met familie en vrienden juist versterkte. Het gaat dus niet om je telefoon weggooien, maar om balans.
Wat kan helpen
- Kies bewust. Vraag jezelf voor je een app opent: waarom pak ik mijn telefoon nu? Verveling, wachten en alleen zijn waren in het onderzoek van 2026 de grootste triggers om zonder nadenken te scrollen.
- Ruim je feed op. Ontvolg accounts waar je je steeds slechter door voelt. Volg juist accounts die diversiteit laten zien in lichamen, levens en manieren van mooi zijn.
- Zet meldingen uit van apps die niet belangrijk zijn. Een op de vijf mensen in het onderzoek opende een app vanwege een melding.
- Maak je slaapkamer schermvrij, of leg je telefoon in elk geval buiten handbereik een half uur voor het slapen.
- Gebruik social media actief. Stuur een vriendin een berichtje, reageer, maak iets. Dat voelt vaak anders dan eindeloos kijken.
- Onthoud wat je ziet. Filters, de beste foto van de vijftig, een gesponsorde post. Wat je ziet is zelden het hele verhaal.
- Zoek offline momenten. Bewegen, buiten zijn, iets met je handen doen. Jongeren die fysiek actief zijn, lijken minder gevoelig voor de negatieve effecten.
Wanneer is het meer dan een slechte gewoonte?
Social media kan bestaande gevoelens versterken: wie al somber is, gaat soms meer scrollen, en dat kan de somberheid weer versterken. Maak een afspraak met je huisarts als:
- je je lange tijd somber of angstig voelt;
- je veel bezig bent met je lichaam of je eten, op een manier die je zorgen baart;
- je slecht slaapt en daardoor niet goed meer functioneert;
- je online gepest of lastiggevallen wordt en daar niet meer van loskomt.
Bij SheVibes kun je terecht met bijvoorbeeld identiteit en zelfbeeld of angst en paniek. Lees hoe aanmelden werkt.
Voel je je heel somber of denk je aan zelfmoord? Bel of chat dag en nacht gratis met 113 Zelfmoordpreventie op 0800-0113. Bij direct gevaar bel je 112.
Deze informatie is bedoeld als algemene uitleg en vervangt geen persoonlijk advies van een behandelaar of huisarts. Neem bij acute crisis contact op met de huisarts, huisartsenpost of 112. Je kunt ook 24/7 bellen of chatten met 113 Zelfmoordpreventie.
Bronnen
De feiten in dit artikel komen uit deze bronnen. Zo kun je ze zelf nalezen.
- Trimbos-instituut, De impact van sociale media op het welzijn is niet voor alle jongeren hetzelfde (11 november 2024) (opent in een nieuw tabblad)
- Trimbos-instituut, Sociale media, zelfbeeld en identiteit (opent in een nieuw tabblad)
- Trimbos-instituut en Netwerk Mediawijsheid, Factsheet digitale balans jongvolwassenen (opent in een nieuw tabblad)
- Netwerk Mediawijsheid, Onderzoek Week van de Mediawijsheid 2026: gezond schermgebruik (opent in een nieuw tabblad)
Herken je dit bij jezelf?
Je hoeft het niet alleen uit te zoeken.
Bij SheVibes werken we met vrouwen aan klachten zoals deze, in de basis- en specialistische GGZ. Met een verwijzing van je huisarts kun je je aanmelden; er is nu geen wachttijd, je start meteen met je intake en therapie.






