Direct naar de inhoud
Relaties

Een narcist in je leven? Als iemand je steeds kleiner maakt

Een partner, moeder, zus of vriendin bij wie alles om haar of hem draait, en jij steeds aan jezelf gaat twijfelen. Wat narcisme wel en niet is, en hoe je goed voor jezelf zorgt.

Door SheVibes4 minBijgewerkt op 17 november 2026

Vrouwen in een kring op het gras tijdens een groepssessie

Waarom voel ik me altijd degene die het fout doet?

Je vertelt je moeder dat je promotie hebt gekregen, en binnen een minuut gaat het gesprek over haar eigen carrière, en waarom die nooit de kans kreeg die jij krijgt. Je partner vergeet je verjaardag, maar als jij daar iets van zegt, ben jij "altijd zo veeleisend". Je beste vriendin wil dat je altijd klaarstaat, maar als jij een slechte week hebt, is ze onbereikbaar.

Steeds vaker vallen mensen bij zulke ervaringen op het woord narcist. Dat is begrijpelijk: het geeft een naam aan iets wat je lang niet kon uitleggen. Maar het woord wordt ook veel gebruikt, en dat maakt het verwarrend. Wat is het eigenlijk?

Narcisme of narcistische persoonlijkheidsstoornis?

Iedereen heeft weleens behoefte aan bewondering, of is soms met zichzelf bezig. Dat is menselijk. Een narcistische persoonlijkheidsstoornis is iets anders. Volgens Mentaal Vitaal gaat het dan om een sterk gevoel van eigenbelang en een grote behoefte aan bewondering, met kenmerken als:

  • zich belangrijker voelen dan anderen;
  • vinden dat regels minder voor hen gelden, of recht hebben op een speciale behandeling;
  • anderen gebruiken om eigen doelen te bereiken;
  • moeite met inleven in anderen;
  • jaloezie, of denken dat anderen jaloers op hen zijn;
  • arrogant of neerbuigend gedrag.

Een diagnose kan pas worden overwogen als iemand veel van deze kenmerken lange tijd sterk heeft, in veel situaties, en er in het dagelijks leven problemen door ontstaan. Dat stelt een professional vast, in een intake. Jij hoeft dus niet te bepalen of iemand "echt" een narcist is. Wat telt, is wat het gedrag met jou doet.

Wat het met jou kan doen

Mentaal Vitaal noemt het: deze manier van in het leven staan heeft een negatieve invloed op relaties. Veel vrouwen herkennen achteraf dingen als:

  • je gaat steeds meer aan jezelf twijfelen, aan je herinneringen en je gevoel;
  • je loopt op eieren om de ander niet boos of gekwetst te maken;
  • je successen tellen niet, of worden van je afgepakt;
  • je bent moe na elk contact, maar voelt je schuldig als je afstand neemt;
  • je hebt het gevoel dat jouw behoeften er niet toe doen.

Groeide je op met een ouder die zo was, dan kan dat doorwerken in hoe je nu naar jezelf kijkt. Misschien ben je heel goed geworden in aanvoelen wat anderen nodig hebben, en minder in voelen wat je zelf nodig hebt. Dat is geen karakterfout. Het is iets wat je hebt geleerd om je staande te houden.

Wanneer wordt het onveilig?

Soms gaat gedrag verder dan egoïstisch of kwetsend. Bijvoorbeeld als iemand alles verdraait zodat het jouw schuld lijkt, je chanteert, je vernedert waar anderen bij zijn, je controleert of je afsluit van vrienden en familie. Veilig Thuis noemt dat signalen van dwingende controle. Herken je dat, of ben je bang? Bel dan Veilig Thuis op 0800-2000, gratis en anoniem, of chat via veiligthuis.nl. Dat kan ook als het om een ouder of een ander familielid gaat. Bij direct gevaar bel je 112.

Wat kun je doen?

Thuisarts geeft tips voor naasten van iemand met een persoonlijkheidsstoornis. Ze helpen ook als er geen diagnose is, maar je wel worstelt met hoe iemand met je omgaat.

  • Het is niet jouw schuld. Je bent niet verantwoordelijk voor hoe de ander zich gedraagt. Wel kan jouw reactie invloed hebben op hoe het contact verloopt.
  • Maak duidelijke afspraken en houd je eraan. Bijvoorbeeld hoe vaak je belt, of welke onderwerpen je niet meer bespreekt. Leg uit waarom je iets nodig hebt, maar je hoeft het niet eindeloos te verdedigen.
  • Blijf je eigen leven leiden. Blijf sporten, afspreken met anderen en je hobby's doen. Juist die plekken laten je zien wie je bent buiten deze relatie.
  • Praat erover. Met vrienden, familie of iemand die buiten de situatie staat. Zo toets je je eigen gevoel en voel je je minder alleen.
  • Zoek steun voor jezelf. MIND Naasten Centraal (naastencentraal.nl) en Naasten in Kracht (naasteninkracht.nl) hebben informatie, tips en steun voor familie en naasten.

Afstand nemen mag

Soms besluit je minder contact te hebben, of helemaal geen contact meer. Dat kan pijnlijk zijn, zeker bij een ouder, en het kan voelen als rouw om de relatie die je had willen hebben. Er is geen goede of foute keuze. Het is jouw keuze.

Hulp voor jezelf

Merk je dat het contact je blijvend raakt, bijvoorbeeld met somberheid, angst, een laag zelfbeeld of het gevoel dat je nergens goed genoeg voor bent? Bespreek het met je huisarts. Die kan met je kijken welke hulp bij je past. Bij SheVibes werken we onder meer met vrouwen aan identiteit en zelfbeeld. Lees hoe aanmelden werkt.

Denk je aan zelfmoord? Bel of chat dag en nacht gratis met 113 Zelfmoordpreventie op 0800-0113. Bij direct gevaar bel je 112.

Deze informatie is bedoeld als algemene uitleg en vervangt geen persoonlijk advies van een behandelaar of huisarts. Alleen een professional kan een persoonlijkheidsstoornis vaststellen. Voel je je bedreigd of gecontroleerd, bel dan Veilig Thuis op 0800-2000 (gratis en anoniem). Bij direct gevaar bel je 112.

Bronnen

De feiten in dit artikel komen uit deze bronnen. Zo kun je ze zelf nalezen.

Herken je dit bij jezelf?

Je hoeft het niet alleen uit te zoeken.

Bij SheVibes werken we met vrouwen aan klachten zoals deze, in de basis- en specialistische GGZ. Met een verwijzing van je huisarts kun je je aanmelden; er is nu geen wachttijd, je start meteen met je intake en therapie.

Lees ook