Parentificatie: wanneer je als kind te vroeg volwassen moest worden

Het kind dat geen kind mocht zijn

Sommige vrouwen kunnen zich geen tijd herinneren waarin ze géén verantwoordelijkheid voelden. Als kind zorgde je voor je moeder of vader, ving je broertjes of zusjes op, hield je de sfeer in huis in de gaten en voelde je haarfijn aan wat anderen nodig hadden. Dat heet parentificatie: een kind dat, emotioneel of praktisch, de rol van volwassene op zich neemt. Niet omdat het dat wilde, maar omdat het nodig was.

Hoe het doorwerkt in je volwassen leven

Wat je als kind leerde, neem je mee. Veel vrouwen die te vroeg volwassen moesten worden, herkennen dit: je voelt je overal verantwoordelijk voor, ook voor dingen die niet van jou zijn. Je staat altijd aan en kunt moeilijk ontspannen. Je pleaset, past je aan en voelt feilloos aan wat de ander nodig heeft, maar hebt geen idee wat jij zelf nodig hebt. Hulp vragen of ontvangen voelt ongemakkelijk, bijna onveilig. En ergens diep vanbinnen leeft het gevoel dat je jezelf onderweg bent kwijtgeraakt.

Het was ooit een kracht

Belangrijk om te weten: deze patronen waren ooit briljante overlevingsstrategieën. Jouw kleine systeem begreep precies wat er nodig was om verbinding en veiligheid te bewaren in een situatie die eigenlijk te groot voor je was. Daar mag je met zachtheid naar kijken. Het probleem is niet dat je het deed, maar dat het patroon nu, in je volwassen leven, blijft draaien terwijl het niet meer nodig is. En dat het je uitput.

De weg terug naar jezelf

Herstellen van parentificatie begint met erkennen wat er gebeurd is, en rouwen om wat je als kind tekortkwam: onbezorgdheid, gedragen worden, gewoon kind mogen zijn. Daarna komt het leren van wat je toen niet kon leren: voelen wat jij nodig hebt, grenzen stellen zonder schuldgevoel, ontvangen zonder terug te hoeven geven. In therapie noemen we dat ook wel reparenting: jezelf alsnog geven wat je destijds nodig had. Dat is geen quick fix, maar een weg, en je hoeft hem niet alleen te lopen. Bij SheVibes werken we hierin met onder andere schematherapie en lichaamsgericht werk, omdat deze patronen niet alleen in je denken zitten, maar ook in je lijf.

Luister de podcastaflevering

Roos neemt je in de SheVibes podcast mee in dit thema: hoe parentificatie ontstaat, hoe het zich laat zien in pleasen, oververantwoordelijkheid en moeite met ontvangen, en hoe de weg van overleven naar leven eruit kan zien. Luister de aflevering op Spotify.

De eerste stap

Herken je jezelf en wil je hiermee aan de slag? Start je aanmelding bij SheVibes. Samen kijken we wat jij nodig hebt om terug te keren naar jezelf.